ఫార్మసీలు, ఆప్టికల్ షాపుల కోసం GSTR-2B సరిపోలిక (reconciliation)

ఫార్మసీ లేదా ఆప్టికల్ షాప్ (కళ్లద్దాల దుకాణం) తాను కొనే దాదాపు ప్రతి వస్తువుపై GST చెల్లిస్తుంది, అమ్మే దాదాపు ప్రతి వస్తువుపై GST వసూలు చేస్తుంది. ఈ రెండింటి మధ్య తేడానే ఇన్‌పుట్ ట్యాక్స్ క్రెడిట్ (input tax credit, ITC); తక్కువ లాభాలతో నడిచే వ్యాపారానికి ఇది నిజమైన డబ్బు. కానీ మీ దగ్గర కొనుగోలు ఇన్‌వాయిస్ (purchase invoice) ఉన్నంత మాత్రాన ఆ క్రెడిట్ మీది కాదు. మీ సరఫరాదారు (supplier) ఆ ఇన్‌వాయిస్‌ను రిపోర్ట్ చేసి, అది మీ GSTR-2Bలో కనిపించినప్పుడే అది మీదవుతుంది.

ఈ గైడ్ GST కింద నమోదైన ఫార్మసీలు, ఆప్టికల్ షాపులు, ల్యాబ్‌ల యజమానులు, ఇన్‌చార్జ్ ఫార్మసిస్టులు (pharmacist in charge), అకౌంటెంట్ల కోసం; క్లినిక్ లేదా ఆసుపత్రి లోపలే నడిచేవి కూడా ఇందులో ఉన్నాయి. GSTR-2B అంటే ఏమిటి, ప్రతి నెలా దానితో ఎలా సరిపోల్చాలి (reconciliation), ఫార్మసీలు, ఆప్టికల్ షాపుల్లో ఎక్కువగా కనిపించే తేడాలు ఏమిటి, మీరు సమర్థించుకోగల క్రెడిట్‌ను కాపాడే ఒక క్రమబద్ధమైన పద్ధతి ఏమిటి అనేవి ఇది వివరిస్తుంది.

దీన్ని ఎవరు చేయాలి

• సొంత GSTIN ఉండి, పన్ను విధించదగిన అమ్మకాలు చేసే ఫార్మసీ, ఆప్టికల్ షాప్ లేదా ల్యాబ్: అవును, ప్రతి నెలా.
• వైద్య సేవలు మాత్రమే అందించే క్లినిక్ లేదా ఆసుపత్రి: సాధారణంగా అవసరం లేదు. క్లినికల్ సంస్థ (clinical establishment) లేదా అధీకృత వైద్యుడు (authorised medical practitioner) అందించే వైద్య సేవలకు GST నుంచి మినహాయింపు ఉంది, మినహాయింపు ఉన్న సేవలకు వాడే ఇన్‌పుట్‌లపై క్రెడిట్ లభించదు. అదే వ్యాపారం పన్ను విధించదగిన ఫార్మసీ లేదా ఆప్టికల్ కౌంటర్‌ను కూడా నడుపుతుంటే, క్రెడిట్ ప్రశ్న ఆ భాగానికి వర్తిస్తుంది. మీ రిజిస్ట్రేషన్లు ఎలా ఏర్పాటై ఉన్నాయో మీ CA నిర్ధారించాలి.
• కంపోజిషన్ డీలర్ (composition dealer): అవసరం లేదు. కంపోజిషన్ డీలర్ ఇన్‌పుట్ ట్యాక్స్ క్రెడిట్‌ను అసలు క్లెయిమ్ చేయలేరు.

GSTR-2B అంటే ఏమిటి

GSTR-2B అనేది GST పోర్టల్ మీ కోసం తయారుచేసే నెలవారీ స్టేట్‌మెంట్. మీ సరఫరాదారులు తమ సొంత రిటర్న్‌లలో రిపోర్ట్ చేసిన ఇన్‌వాయిస్‌లు, డెబిట్ నోట్‌లు, క్రెడిట్ నోట్‌లను, ఒక్కొక్కటి మీకు ఇచ్చే క్రెడిట్‌తో సహా, ఇది జాబితాగా చూపిస్తుంది. తర్వాతి నెల 14వ తేదీన ఒక డ్రాఫ్ట్ తయారవుతుంది; మీరు త్రైమాసికానికి ఒకసారి దాఖలు చేస్తుంటే, ఆ త్రైమాసికం తర్వాతి నెల 14వ తేదీన త్రైమాసికానికి సంబంధించినది ఒకటి వస్తుంది.

ఇది ఎలా తయారవుతుందనే దాని గురించి తెలుసుకోవాల్సిన మూడు విషయాలు:

• ఇది మీ సరఫరాదారు దాఖలుపై ఆధారపడి ఉంటుంది. త్రైమాసికానికి ఒకసారి దాఖలు చేసే డిస్ట్రిబ్యూటర్ (distributor) మూడు నెలల ఇన్‌వాయిస్‌లను ఒకేసారి రిపోర్ట్ చేస్తారు, కాబట్టి వారి ఇన్‌వాయిస్‌లు మీరు అనుకున్నదానికంటే ఆలస్యంగా మీ GSTR-2Bలో కనిపించవచ్చు.
• ఇన్‌వాయిస్‌లపై చర్యను మీరు Invoice Management System (IMS)లో తీసుకుంటారు. అక్టోబర్ 2024 నుంచి సరఫరాదారు రిపోర్ట్ చేసే ప్రతి ఇన్‌వాయిస్ IMSలో కనిపిస్తుంది; అక్కడ మీరు దాన్ని అంగీకరించవచ్చు (accept), తిరస్కరించవచ్చు (reject), లేదా పెండింగ్‌లో ఉంచవచ్చు. మీరు ఏమీ చేయని ఇన్‌వాయిస్‌ను GSTR-2B తయారైనప్పుడు అంగీకరించినట్టుగానే పరిగణిస్తారు.
• GSTR-3B దాఖలు చేసే వరకు మీ నిర్ణయాన్ని మార్చుకోవచ్చు. 14వ తేదీ తర్వాత మీరు ఒక ఇన్‌వాయిస్‌ను అంగీకరిస్తే, తిరస్కరిస్తే లేదా నిలిపి ఉంచితే, దాఖలు చేసే ముందు GSTR-2Bని మళ్లీ లెక్కించండి (recompute). మీకు అసలు అందని సరుకుకు సంబంధించిన ఇన్‌వాయిస్‌ను తిరస్కరించడం, లేదా వివాదంలో ఉన్నదాన్ని నిలిపి ఉంచడం, రిటర్న్ తర్వాత కంటే రిటర్న్‌కు ముందే చాలా సులభం.

సరిపోల్చడాన్ని తప్పనిసరి చేసే నియమం

CGST Act సెక్షన్ 16(2)(aa), సరఫరాదారు రిపోర్ట్ చేసి, మీ GSTR-2Bలో కనిపించే ఇన్‌వాయిస్‌లపై మాత్రమే క్రెడిట్‌ను అనుమతిస్తుంది. అందులో లేని ఇన్‌వాయిస్‌పై మీరు క్రెడిట్ క్లెయిమ్ చేస్తే, ఆ క్లెయిమ్‌ను వడ్డీతో సహా వెనక్కి తీసుకోవచ్చు (reverse). ఒక ఇన్‌వాయిస్ లేదని మీరు ఎప్పటికీ గమనించకపోతే, గడువు దాటాక ఆ క్రెడిట్‌ను కోల్పోతారు: ఒక ఆర్థిక సంవత్సరానికి సంబంధించిన క్రెడిట్‌ను తర్వాతి సంవత్సరం నవంబర్ 30 వరకు, లేదా మీరు వార్షిక రిటర్న్ దాఖలు చేసిన తేదీ వరకు, ఈ రెండింటిలో ఏది ముందైతే అంతవరకే క్లెయిమ్ చేయగలరు.

కాబట్టి ప్రతి నెలా చేయాల్సిన పనిని చెప్పడం సులభం: మీ కొనుగోలు రిజిస్టర్‌ (purchase register)ను GSTR-2Bతో సరిపోల్చండి, సరిపోలిన దానికి క్రెడిట్ క్లెయిమ్ చేయండి, సరిపోలని వాటిపై ఫాలో అప్ చేయండి.

సరిపోల్చడం ఎలా, దశలవారీగా

1. ఇన్‌వాయిస్‌ల కుప్ప నుంచి కాదు, మీకు అందిన సరుకు నుంచి మొదలుపెట్టండి. మీ కొనుగోలు రిజిస్టర్ మీరు నమోదు చేసిన GRNల (goods received note) నుంచి రావాలి: ప్రతి ఇన్‌వాయిస్‌కు సరఫరాదారు GSTIN, ఇన్‌వాయిస్ నంబర్, ఇన్‌వాయిస్ తేదీ, పన్ను విధించదగిన విలువ (taxable value), CGST, SGST లేదా IGST. సరుకు వచ్చిన రోజే GRNలు నమోదైతే, GSTR-2B సిద్ధమయ్యేసరికి రిజిస్టర్ కూడా సిద్ధంగా ఉంటుంది.
2. ఆ నెల GSTR-2Bని పోర్టల్ నుంచి డౌన్‌లోడ్ చేయండి.
3. ఒక్కో సరఫరాదారు వారీగా సరిపోల్చండి. ప్రతి ఇన్‌వాయిస్‌ను ముందుగా సరఫరాదారు GSTINపై, తర్వాత ఇన్‌వాయిస్ నంబర్, తేదీపై, ఆ తర్వాత పన్ను విధించదగిన విలువ, ప్రతి పన్ను శీర్షిక (tax head)పై విడివిడిగా సరిపోల్చండి. మొత్తం పన్నుపై మాత్రమే సరిపోలిస్తే అత్యంత సాధారణ పొరపాటు దాగిపోతుంది.
4. మిగిలిన వాటిని వర్గాలుగా విభజించండి (కింద ఇచ్చినవి), ఒక్కోదానిపై నిర్ణయం తీసుకోండి.
5. సరిపోలిన క్రెడిట్‌ను క్లెయిమ్ చేయండి, మిగతా దాన్ని వాయిదా వేయండి, వాయిదా వేసిన ప్రతి ఇన్‌వాయిస్‌ను ఎందుకు వాయిదా వేశారో నమోదు చేయండి.
6. ఇన్‌వాయిస్‌లు లేని లేదా తప్పుగా ఉన్న ప్రతి సరఫరాదారుతో ఫాలో అప్ చేయండి, తర్వాతి నెల GSTR-2Bలో అవి వచ్చాయేమో చూడండి.

మీకు కనిపించే తేడాలు, వాటిని ఏం చేయాలి

మీకు కనిపించేది	సాధారణ కారణం	ఏం చేయాలి
మీ లెక్కల్లో ఉంది, GSTR-2Bలో లేదు	సరఫరాదారు ఇంకా దాఖలు చేయలేదు, త్రైమాసికానికి ఒకసారి దాఖలు చేస్తారు, లేదా వేరే GSTIN కింద రిపోర్ట్ చేశారు	క్రెడిట్‌ను వాయిదా వేయండి. దాన్ని రిపోర్ట్ చేయమని సరఫరాదారును అడగండి. అది కనిపించిన నెలలో క్లెయిమ్ చేయండి.
GSTR-2Bలో ఉంది, మీ లెక్కల్లో లేదు	సరుకు అందినా GRN నమోదు కాలేదు, పొరపాటున మీ పేరుతో బిల్లు చేసిన ఇన్‌వాయిస్, లేదా వేరే బ్రాంచ్ కొనుగోలు	స్టోర్స్‌లో తనిఖీ చేయండి. సరుకు వచ్చి ఉంటే GRN నమోదు చేయండి. రాకపోతే పోర్టల్‌లో దాన్ని తిరస్కరించండి.
పన్ను శీర్షిక వేరుగా ఉంది	CGST, SGSTకి బదులు IGST రిపోర్ట్ అయింది, లేదా దానికి వ్యతిరేకంగా	సరఫరాదారు తమ రిటర్న్‌ను సవరించాలి. మొత్తం సరిపోయినా క్రెడిట్ ఇంకా తప్పుగానే ఉండవచ్చు.
పన్ను విధించదగిన విలువ వేరుగా ఉంది	స్కీమ్ డిస్కౌంట్, రేటు మార్పు, టైపింగ్ పొరపాటు, లేదా పాక్షిక డెలివరీ	ఇన్‌వాయిస్‌తో, GRNతో పోల్చండి. ఒక క్రెడిట్ నోట్ రావాల్సి ఉండవచ్చు.
ఇన్‌వాయిస్ నంబర్ కొద్దిగా వేరుగా ఉంది	ముందు ఉండే సున్నాలు, ప్రిఫిక్స్‌లు, లేదా వదిలేసిన స్లాష్	విలువ, తేదీ ఆధారంగా సరిపోల్చండి, తర్వాతిసారి సరిపోయేలా మీ రికార్డును సవరించండి.
రెండుసార్లు కనిపిస్తుంది	ఒకే ఇన్‌వాయిస్ రెండు GRNలలో నమోదైంది	క్లెయిమ్ చేసే ముందు మీ లెక్కల నుంచి డూప్లికేట్‌ను తొలగించండి.
పన్ను రేటు తప్పుగా కనిపిస్తుంది	22 సెప్టెంబర్ 2025న మారిన రేటుతోనే సరఫరాదారు ఇంకా బిల్లు చేస్తున్నారు	అప్పటి నుంచి చాలా మందులు, కళ్లద్దాల లెన్సులు, ఫ్రేములు, దృష్టి సరిచేసే కళ్లద్దాలు (corrective spectacles), కాంటాక్ట్ లెన్సులపై 5% GST ఉంది. సవరించిన ఇన్‌వాయిస్ కోసం సరఫరాదారును అడగండి.

ఫార్మసీల్లో ముఖ్యంగా రెండు సందర్భాల్లో జాగ్రత్త అవసరం:

• ఉచిత సరుకు, స్కీములు. “10 + 1” స్కీమ్ లేదా ట్రేడ్ డిస్కౌంట్ వల్ల ఇన్‌వాయిస్‌లో ఉన్నదీ, మీకు అందినదీ మారుతుంది. స్టాక్ సరిగ్గా ఉండేలా, విలువ ఇన్‌వాయిస్‌తో సరిపోయేలా, ఉచిత పరిమాణాన్ని (free quantity) బిల్లు చేసిన పరిమాణం నుంచి వేరుగా GRNలో నమోదు చేయండి.
• ఎక్స్‌పైరీ, పగిలిన సరుకు రిటర్న్‌లు. డిస్ట్రిబ్యూటర్‌కు తిరిగి పంపిన సరుకు సాధారణంగా వారు ఇచ్చే క్రెడిట్ నోట్‌తో సెటిల్ అవుతుంది. ఆ క్రెడిట్ నోట్ GSTR-2Bలో కనిపించినప్పుడు మీ క్రెడిట్‌ను తగ్గిస్తుంది, కాబట్టి దాన్ని మీ లెక్కల్లో కూడా నమోదు చేయాలి.

నిలకడగా పనిచేసే నెలవారీ పద్ధతి

• ప్రతి రోజూ: సరుకు వచ్చినప్పుడే GRNలను నమోదు చేయండి; సరఫరాదారు ఇన్‌వాయిస్‌ను జతచేసి, ప్రతి లైన్‌లో బ్యాచ్, ఎక్స్‌పైరీ నమోదు చేయండి.
• 14వ తేదీ నుంచి, GSTR-2B తయారైన తర్వాత: సరిపోలిక చేయండి, IMSలో ఇన్‌వాయిస్‌లను అంగీకరించండి, తిరస్కరించండి లేదా నిలిపి ఉంచండి, లేని వాటి గురించి సరఫరాదారులకు మెసేజ్ పంపండి.
• GSTR-3B దాఖలు చేసే ముందు (నెలవారీ దాఖలు చేసేవారికి 20వ తేదీ; త్రైమాసికానికి ఒకసారి దాఖలు చేసేవారికి, తమిళనాడు, అదే గ్రూపులోని ఇతర రాష్ట్రాల్లో త్రైమాసికం తర్వాతి నెల 22వ తేదీ, మిగతా చోట్ల 24వ తేదీ): సరిపోలిన క్రెడిట్‌ను క్లెయిమ్ చేయండి, వాయిదా వేసిన ఇన్‌వాయిస్‌లను ఒక జాబితాలో ముందుకు తీసుకెళ్లండి, దాఖలు చేశాక ఆ నెలను మీ లెక్కల్లో లాక్ చేయండి.
• ప్రతి త్రైమాసికం: మూడు నెలల కంటే పాతవైన వాయిదా ఇన్‌వాయిస్‌లపై ఫాలో అప్ చేయండి, ఎందుకంటే నవంబర్ 30 గడువు అనుకున్నదానికంటే వేగంగా వస్తుంది.
• వార్షిక రిటర్న్‌కు ముందు: ఆ సంవత్సరంలో క్లెయిమ్ చేసిన క్రెడిట్‌ను ఆ సంవత్సరపు GSTR-2B స్టేట్‌మెంట్లతో సరిపోల్చండి.

నెలవారీ గడువు తేదీలను పన్ను, కంప్లయన్స్ క్యాలెండర్ జాబితాగా ఇస్తుంది.

ఇందులో 92health ఎక్కడ సరిపోతుంది

92healthలో కొనుగోలు రిజిస్టర్ అంటే అందిన సరుకే: ఫార్మసీ లేదా ఆప్టికల్ షాప్ ప్రతి GRNను దాని పర్చేస్ ఆర్డర్ (purchase order), సరఫరాదారు ఇన్‌వాయిస్‌తో జతచేసి నమోదు చేస్తుంది, ప్రతి లైన్‌పై GST నమోదు చేసేటప్పుడే రికార్డవుతుంది. అక్కడి నుంచి:

• ఆ నెల GSTR-2B ఫైల్ అప్‌లోడ్ అయి, ఒక్కో సరఫరాదారు వారీగా GRNలతో సరిపోల్చబడుతుంది;
• కచ్చితంగా సరిపోయే ఇన్‌వాయిస్‌లు క్లియర్ అవుతాయి, చిన్న తేడాలు ఒక అనుమతించిన పరిమితి (tolerance) లోపల సరిపోల్చబడతాయి, దగ్గరగా ఉన్నా ఖచ్చితంగా తెలియని సరిపోలికలను ఎప్పుడూ ఊహించకుండా, ఒక వ్యక్తి నిర్ధారించడానికి వదిలేస్తారు;
• ప్రతి పన్ను శీర్షికను విడిగా పోలుస్తారు, కాబట్టి మొత్తం సరిపోయినా CGSTకి బదులు IGST అనే పొరపాటు బయటపడుతుంది;
• GSTR-2Bలో లేని ఇన్‌వాయిస్ డిఫాల్ట్‌గా క్లెయిమ్ కాకుండా వాయిదాలో ఉంటుంది, GSTR-2B అర్హత లేనిది (not eligible) అని గుర్తించిన ఇన్‌వాయిస్‌ను పోర్టల్ చెప్పిన కారణంతో సహా నిలిపి ఉంచుతారు;
• సరఫరాదారు GSTIN లేని కొనుగోళ్లను వాటి విలువతో విడిగా చూపిస్తారు, కాబట్టి ఆ లోటు తేడాగా లెక్కించబడకుండా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది;
• GSTR-3B సారాంశం, ఎక్స్‌పోర్ట్ సరిపోలిన క్రెడిట్ నుంచే తయారవుతాయి, మీ అనుమతితో మీ CA కూడా అవే స్క్రీన్‌లను చూడగలరు.

మీరు తమిళనాడు, ఆంధ్రప్రదేశ్ లేదా భారతదేశంలో మరెక్కడైనా ఫార్మసీ లేదా ఆప్టికల్ షాప్ నడుపుతూ, మీ సొంత నెల లెక్కలపైనే దీన్ని చూడాలనుకుంటే, డెమో బుక్ చేసుకోండి.

మూలాలు

• Central Goods and Services Tax Act, 2017 (కేంద్ర వస్తు, సేవల పన్ను చట్టం), సెక్షన్లు 10(4), 16(2)(aa), 16(4); CGST Rules, 2017, రూల్ 36(4).
• Notification 12/2017-Central Tax (Rate), ఎంట్రీ 74 (క్లినికల్ సంస్థ లేదా అధీకృత వైద్యుడు అందించే వైద్య సేవలు).
• Notification 9/2025-Central Tax (Rate), 17 సెప్టెంబర్ 2025; 22 సెప్టెంబర్ 2025 నుంచి వర్తించే రేటు మార్పులపై GST Council పత్రికా ప్రకటన.
• GSTN, Invoice Management System పై తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు; GSTR-1, GSTR-2B, GSTR-3B కోసం GST పోర్టల్ యూజర్ గైడ్‌లు.