వినికిడి పరీక్ష రిపోర్టును ఎలా చదవాలి: మీ ఆడియోగ్రామ్, టింపనోగ్రామ్ వివరంగా

వినికిడి పరీక్ష (hearing test) అయిపోగానే మీ చేతికి ఒక కాగితం వస్తుంది. ఎవరో పూర్తి చేయడం మర్చిపోయిన గ్రాఫ్‌లా అది కనిపిస్తుంది: X, O గుర్తులతో రెండు గీతలు, కొన్ని బ్రాకెట్లు, ఒక పెట్టెలో ఒక వంపు గీత, అడుగున సంక్షిప్త పదాలతో ఒక వరుస. ఈఎన్‌టీ డాక్టర్ దాన్ని కొన్ని సెకన్లలో చదివేస్తారు. చాలామంది రోగులు దాన్ని మడిచి ఫైల్‌లో పెట్టేసి, మళ్లీ ఎప్పుడూ చూడరు.

కానీ దాన్ని చూడటం విలువైనదే. పది నిమిషాల్లో చదవడం నేర్చుకోగలిగే అతి కొద్ది వైద్య రిపోర్టుల్లో ఆడియోగ్రామ్ (audiogram) ఒకటి. ఒక్కసారి చదవడం వచ్చిందంటే, మీ డాక్టర్ మీకు ఏం చెబుతున్నారో, వినికిడి యంత్రం (hearing aid) ఎందుకు సూచించారో లేదా ఎందుకు సూచించలేదో, వచ్చే ఏడాది దేనితో పోల్చి చూడాలో మీకు అర్థమవుతుంది. భారతదేశంలో సాధారణంగా ఇచ్చే వినికిడి పరీక్ష రిపోర్టులోని భాగాలను ఈ వ్యాసం ఒక్కొక్కటిగా వివరిస్తుంది. మీ సొంత రిపోర్టును మీ ఈఎన్‌టీ డాక్టర్ చదివి చెప్పడానికి ఇది ప్రత్యామ్నాయం కాదు.

వినికిడి పరీక్షలో సాధారణంగా ఏమేం ఉంటాయి

ఈఎన్‌టీ క్లినిక్‌లో గానీ ఆడియాలజీ కేంద్రంలో గానీ చేసే “వినికిడి పరీక్ష” సాధారణంగా కొన్ని పరీక్షల సమూహం; అవన్నీ కలిపి ప్రింట్ చేస్తారు:

• ప్యూర్-టోన్ ఆడియోమెట్రీ (pure-tone audiometry). మీరు హెడ్‌ఫోన్లు పెట్టుకుని నిశ్శబ్దంగా ఉండే ఒక చిన్న గదిలో కూర్చుంటారు, బీప్ శబ్దం వినిపించిన ప్రతిసారీ ఒక బటన్ నొక్కుతారు. దీని నుంచే ఆడియోగ్రామ్ తయారవుతుంది; ఈ వ్యాసం ఎక్కువగా ఆ గ్రాఫ్ గురించే.
• ఎముక ద్వారా వినికిడి పరీక్ష (bone conduction). చెవి వెనక ఉండే ఎముక మీద కంపించే ఒక చిన్న పరికరాన్ని ఉంచి, బీప్‌లను మళ్లీ వినిపిస్తారు. దీన్ని హెడ్‌ఫోన్ ఫలితాలతో పోల్చి, వినికిడి సమస్య ఎక్కడ ఉందో డాక్టర్ తెలుసుకుంటారు.
• టింపనోమెట్రీ (tympanometry). చెవి కాలువలో ఉంచే ఒక మెత్తని ప్రోబ్ గాలి ఒత్తిడిని కొంచెం మార్చి, కర్ణభేరి (చెవిపొర) ఎలా కదులుతుందో కొలుస్తుంది. ఇది ఒక చిన్న వంపు గీతగా ప్రింట్ అవుతుంది, సాధారణంగా అదే రిపోర్టులో.
• మాటల పరీక్షలు (speech tests). కొన్నిసార్లు, వేర్వేరు శబ్ద స్థాయిల్లో వినిపించే పదాలను తిరిగి చెప్పమని మిమ్మల్ని అడుగుతారు.

మీ డాక్టర్ కన్సల్టింగ్ గదిలోనే ట్యూనింగ్ ఫోర్క్‌తో (tuning fork) ఒక చిన్న పరీక్ష కూడా చేయవచ్చు. అప్పుడే పుట్టిన శిశువులకు, చిన్న పిల్లలకు వేరే పరీక్షలతో స్క్రీనింగ్ చేస్తారు; వాటి గురించి ఇక్కడ చెప్పడం లేదు.

ఆడియోగ్రామ్‌ను ఎలా చదవాలి

రెండు అక్షాలు

ఆడియోగ్రామ్ ఒక గ్రిడ్ (గడుల చట్రం).

• పైభాగంలో, ఎడమ నుంచి కుడికి, శ్రుతి (pitch) ఉంటుంది, దాన్ని హెర్ట్జ్‌లలో (Hz) కొలుస్తారు. ఇది సాధారణంగా 250 Hz అనే తక్కువ శ్రుతి గల హోరు నుంచి 8,000 Hz అనే ఎక్కువ శ్రుతి గల ఈల శబ్దం వరకు ఉంటుంది. మాటను స్పష్టంగా వినిపించేలా చేసే చాలా శబ్దాలు, ఉదాహరణకు “s”, “f”, “th”, ఎక్కువ శ్రుతి వైపు ఉంటాయి.
• పక్కన, పై నుంచి కిందికి, శబ్దం గట్టిదనం (loudness) ఉంటుంది, దాన్ని వినికిడి స్థాయి డెసిబెల్స్‌లో (decibel, dB HL) కొలుస్తారు. చాలామందిని తికమక పెట్టే భాగం ఇదే: మెల్లని శబ్దం పైన, గట్టి శబ్దం కింద ఉంటుంది. ప్రతి గుర్తూ, ఆ శ్రుతిలో మీకు వినిపించిన అతి మెల్లని బీప్‌ను చూపిస్తుంది. చార్టులో ఒక గుర్తు ఎంత కిందికి ఉంటే, మీకు వినిపించడానికి ముందు శబ్దం అంత గట్టిగా ఉండాల్సి వచ్చిందని అర్థం.

కాబట్టి గ్రిడ్ పైభాగంలో అడ్డంగా సాగే గీత మంచి వినికిడిని సూచిస్తుంది. కిందికి దిగిపోయే గీత వినికిడి లోపాన్ని (hearing loss) సూచిస్తుంది.

గుర్తులు

భారతదేశంలో చాలా రిపోర్టులు సాధారణంగా పాటించే పద్ధతినే అనుసరిస్తాయి:

గుర్తు	చెవి	పరీక్ష
O (తరచుగా ఎరుపు)	కుడి	హెడ్‌ఫోన్ల ద్వారా (ఎయిర్ కండక్షన్)
X (తరచుగా నీలం)	ఎడమ	హెడ్‌ఫోన్ల ద్వారా (ఎయిర్ కండక్షన్)
< లేదా [	కుడి	ఎముక ద్వారా (బోన్ కండక్షన్)
> లేదా ]	ఎడమ	ఎముక ద్వారా (బోన్ కండక్షన్)

ఒక గుర్తు నుంచి కిందికి ఒక బాణం వేలాడుతుంటే, యంత్రం వినిపించగల అత్యంత గట్టి స్థాయిలో కూడా ఆ బీప్ మీకు వినిపించలేదని అర్థం. ఈ పద్ధతులు యంత్రాన్ని బట్టి మారుతుంటాయి, కాబట్టి మీ రిపోర్టులో ముద్రించిన గుర్తుల వివరణను (key) చూడండి.

వినికిడి లోపాన్ని ఎలా వర్గీకరిస్తారు

ప్రతి చెవికీ ఒకే సంఖ్య ఇవ్వడానికి, మాటకు ముఖ్యమైన శ్రుతుల్లో వచ్చిన బీప్ ఫలితాల సగటు తీస్తారు. దీన్నే ప్యూర్-టోన్ సగటు (pure-tone average), లేదా PTA అంటారు. భారతదేశంలో చాలా రిపోర్టులు మూడు శ్రుతుల (500, 1,000, 2,000 Hz) సగటు తీసుకుంటాయి. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) వర్గీకరణ 4,000 Hzను కూడా కలిపి నాలుగు శ్రుతుల సగటు తీసుకుంటుంది, కాబట్టి ఒకే చెవికి ఈ రెండు పద్ధతుల్లో కొన్ని డెసిబెల్స్ తేడా రావచ్చు.

బాగా వినిపించే చెవిలోని సగటును బట్టి WHO వర్గాలు:

వర్గం	సగటు థ్రెషోల్డ్
సాధారణ వినికిడి	20 dB కంటే మెరుగు
స్వల్పం (Mild)	20 నుంచి 35 dB కంటే తక్కువ వరకు
మధ్యస్థం (Moderate)	35 నుంచి 50 dB కంటే తక్కువ వరకు
మధ్యస్థం నుంచి తీవ్రం (Moderately severe)	50 నుంచి 65 dB కంటే తక్కువ వరకు
తీవ్రం (Severe)	65 నుంచి 80 dB కంటే తక్కువ వరకు
అతి తీవ్రం (Profound)	80 నుంచి 95 dB కంటే తక్కువ వరకు
పూర్తి (Complete)	95 dB లేదా అంతకంటే అధ్వానం

వర్గం ఒక ప్రారంభ బిందువు మాత్రమే, పూర్తి కథ కాదు. ఒకే సగటు ఉన్న ఇద్దరు వ్యక్తులు, ఏ శ్రుతులు ప్రభావితమయ్యాయి, నేపథ్య శబ్దం నుంచి మాటను మెదడు ఎంత బాగా వేరు చేయగలుగుతోంది అనే వాటిని బట్టి, చాలా భిన్నంగా ఇబ్బంది పడవచ్చు.

సమస్య ఎక్కడ ఉంది: కండక్టివ్, సెన్సొరీన్యూరల్ లేదా మిశ్రమ

ఎముక ద్వారా చేసే పరీక్ష బ్రాకెట్లు తమ ఉపయోగాన్ని చూపించేది ఇక్కడే.

• కండక్టివ్ వినికిడి లోపం (conductive hearing loss). ఎముక ద్వారా ఫలితాలు దాదాపు సాధారణంగా ఉంటాయి, కానీ హెడ్‌ఫోన్ ఫలితాలు అధ్వానంగా ఉంటాయి. వీటి మధ్య ఉన్న తేడాను ఎయిర్-బోన్ గ్యాప్ (air-bone gap) అంటారు. శబ్దం లోపలికి వెళ్లే దారిలోనే, చెవి కాలువలో గానీ మధ్య చెవిలో గానీ, అడ్డుకోబడుతోంది: గులిమి, కర్ణభేరి వెనక ద్రవం, కర్ణభేరికి రంధ్రం (perforation), లేదా మధ్య చెవిలోని చిన్న ఎముకల్లో సమస్య. వీటిలో చాలావాటికి చికిత్స చేయవచ్చు.
• సెన్సొరీన్యూరల్ వినికిడి లోపం (sensorineural hearing loss). రెండు గీతలూ కలిసే ఉంటాయి, రెండూ కిందికి దిగి ఉంటాయి. సమస్య లోపలి చెవిలో గానీ వినికిడి నాడిలో గానీ ఉంటుంది. వయసుతో వచ్చే వినికిడి లోపం, శబ్దం వల్ల జరిగే నష్టం దీనికి అత్యంత సాధారణ కారణాలు. సాధారణంగా వినికిడి యంత్రాలు సహాయపడేది ఈ రకానికే.
• మిశ్రమ వినికిడి లోపం (mixed hearing loss). రెండు గీతలూ కిందికి దిగి ఉంటాయి, వాటి మధ్య తేడా కూడా ఉంటుంది.

తెలుసుకోవాల్సిన ఆకారాలు

కొన్ని నమూనాలు తరచుగా కనిపిస్తాయి కాబట్టి, వాటిని గుర్తుపట్టగలగడం ఉపయోగపడుతుంది:

• కుడివైపుకు కిందికి వాలే గీత. తక్కువ శ్రుతుల్లో వినికిడి బాగుండి, ఎక్కువ శ్రుతుల్లో తక్కువగా ఉంటుంది. వయసుతో వచ్చే వినికిడి లోపానికి ఇది సాధారణ ఆకారం. ఇది ఉన్నవారు, ఎవరో మాట్లాడుతున్నారని వినిపిస్తుంది కానీ మాటలు అర్థం కావడం లేదని తరచుగా చెబుతారు.
• 4,000 Hz దగ్గర ఒక లోయ, 8,000 Hz దగ్గర మళ్లీ పైకి రావడం. దీన్ని తరచుగా నాయిస్ నాచ్ (noise notch) అంటారు. పనిచేసే చోట, ఇయర్‌ఫోన్లలో సంగీతం వినడం వల్ల, లేదా టపాసుల వల్ల, ఏళ్ల తరబడి పెద్ద శబ్దాలకు గురైన తర్వాత ఇది సాధారణంగా కనిపిస్తుంది.
• ఒక చెవి రెండోదాని కంటే చాలా అధ్వానంగా ఉండటం. గులిమి, చెవి ఇన్ఫెక్షన్ లాంటి స్పష్టమైన కారణం లేకుండా రెండు చెవుల వినికిడి సమానంగా లేకపోతే, సాధారణంగా మరింత పరిశీలిస్తారు. మీ డాక్టర్ మరిన్ని పరీక్షలు సూచించవచ్చు.

టింపనోగ్రామ్‌ను ఎలా చదవాలి

టింపనోగ్రామ్ (tympanogram) అంటే ఆ చిన్న వంపు గీత; సాధారణంగా దాని పక్కన ఒక అక్షరం రాసి ఉంటుంది. కర్ణభేరి ఎంత స్వేచ్ఛగా కదులుతుందో అది వివరిస్తుంది.

• టైప్ A: సాధారణ శిఖరం. మధ్య చెవి కదలాల్సిన విధంగానే కదులుతోంది.
• టైప్ As లేదా Ad: అసాధారణంగా పొట్టిగా గానీ అసాధారణంగా పొడవుగా గానీ ఉండే శిఖరం. మధ్య చెవి సాధారణం కంటే బిగుసుకుపోయిందని గానీ వదులుగా ఉందని గానీ ఇవి సూచిస్తాయి; వీటిని ఆడియోగ్రామ్‌తో కలిపి చదువుతారు.
• టైప్ B: శిఖరం లేని చదునైన గీత. కర్ణభేరి వెనక ద్రవం ఉన్నప్పుడు ఇది సాధారణంగా కనిపిస్తుంది; జలుబు తర్వాత పిల్లల్లో ఇది తరచుగా కనిపిస్తుంది. చదునైన గీతతో పాటు చెవి కాలువ ఘనపరిమాణం ఎక్కువగా ఉంటే, కర్ణభేరిలో రంధ్రం ఉందని గానీ, తెరిచి ఉన్న గ్రోమెట్ (grommet) ఉందని గానీ అర్థం కావచ్చు.
• టైప్ C: ఎడమవైపుకు, అంటే రుణాత్మక (నెగటివ్) ఒత్తిడి వైపుకు, జరిగిన శిఖరం. మధ్య చెవిని ముక్కు వెనక భాగంతో కలిపే గొట్టం (యూస్టేషియన్ ట్యూబ్, Eustachian tube) ఒత్తిడిని సరిగ్గా సమం చేయడం లేదు; జలుబు లేదా అలర్జీలు ఉన్నప్పుడు ఇలా తరచుగా జరుగుతుంది.

మీ ఈఎన్‌టీ డాక్టర్‌ను ఏం అడగాలి

• నా వినికిడి లోపం కండక్టివ్ రకమా, సెన్సొరీన్యూరల్ రకమా, మిశ్రమ రకమా? అది ఏ చెవిలో ఉంది?
• ప్రతి చెవిలో వర్గం ఏమిటి? ఏ శ్రుతులు ఎక్కువగా ప్రభావితమయ్యాయి?
• దీనికి చికిత్స చేయవచ్చా, లేక దీన్ని నిర్వహించుకుంటూ ఉండాలా?
• వినికిడి యంత్రం నాకు ఉపయోగపడుతుందా? ఏ చెవికి?
• ఈ పరీక్షను మళ్లీ ఎప్పుడు చేయించుకోవాలి? వచ్చేసారి ఈ రిపోర్టును తీసుకురావాలా?

ఆ చివరి ప్రశ్న వినడానికి అనిపించేదానికంటే ఎక్కువ ముఖ్యమైనది. వినికిడిని ఏళ్ల తరబడి గమనిస్తూ ఉంటారు, కొత్త ఆడియోగ్రామ్‌ను పాతవాటి పక్కన పెట్టి చూసినప్పుడే దానికి ఎక్కువ అర్థం ఉంటుంది. ఆ కాగితాన్ని జాగ్రత్తగా ఉంచుకోండి, ఇంకా మంచిది, మూడేళ్ల తర్వాత కూడా మీ దగ్గర ఉండే చోట దాని కాపీని ఉంచుకోండి. మీ 92health రికార్డు లాంటి, మీ ఫోన్‌లోని ఆరోగ్య రికార్డు, ప్రతి రిపోర్టును తదుపరి క్లినిక్‌కు తీసుకెళ్లడానికి, మీరు ఎంచుకున్నప్పుడు మాత్రమే దాన్ని పంచుకోవడానికి వీలు కల్పిస్తుంది.

ఆగకూడని సందర్భాలు

ఇవి ఉంటే, మీ తదుపరి సాధారణ విజిట్ వరకు ఆగకుండా, ఒకటి రెండు రోజుల్లోనే ఈఎన్‌టీ డాక్టర్‌ను కలవండి:

• ఒక చెవిలో అకస్మాత్తుగా వినికిడి తగ్గడం, కొన్ని గంటల్లో గానీ ఒకటి రెండు రోజుల్లో గానీ. చికిత్స త్వరగా మొదలుపెడితేనే బాగా పనిచేస్తుంది.
• తల తిరగడం లేదా చుట్టూ అంతా తిరుగుతున్నట్టు అనిపించడంతో పాటు వినికిడి తగ్గడం.
• చెవి కారడం, జ్వరంతో పాటు చెవి నొప్పి.
• ఒక చెవిలో మాత్రమే గింగురుమనే శబ్దం, అది తగ్గకుండా ఉండటం.

ఏళ్ల తరబడి నెమ్మదిగా పెరిగే వినికిడి లోపం సాధారణం, సాధారణంగా దాన్ని నిర్వహించుకోవచ్చు. రాత్రికి రాత్రే వచ్చే వినికిడి లోపం వేరు, దానికి అదే రోజు ఒక ఫోన్ కాల్ చేయడం మంచిది.